Ca dao, tục ngữ trong văn học dân gian Việt Nam là cả một kho tàng đồ sộ. Những câu ca dao, tục ngữ đơn sơ, giản dị được truyền từ đời này sang đời khác và ngày càng phong phú hơn. Đây chính là niềm tự hào của dân tộc về một đất nước đầy văn chương và tính thi sĩ.

<h2>I. Ca dao l&agrave; g&igrave;?</h2> <p>Ca dao l&agrave; một từ H&aacute;n Việt, trong đ&oacute; &ldquo;ca&rdquo; c&oacute; nghĩa l&agrave; b&agrave;i h&aacute;t c&oacute; giai điệu, c&oacute; chương kh&uacute;c c&ograve;n &ldquo;dao&rdquo; c&oacute; nghĩa l&agrave; b&agrave;i h&aacute;t ngắn kh&ocirc;ng c&oacute; chương kh&uacute;c hay giai điệu. Vậy ca dao l&agrave; những c&acirc;u h&aacute;t kh&ocirc;ng c&oacute; giai điệu hay chương kh&uacute;c nhất định.</p> <p style="text-align:center"><img alt="Ca dao tục ngữ là gì?" src="/ckfinder/userfiles/images/tai-lieu/ca-dao-tuc-ngu/ca-dao-tuc-ngu.webp" style="height:338px; width:600px" /></p> <h3>1. Nội dung của ca dao</h3> <p>Ca dao vốn l&agrave; những s&aacute;ng t&aacute;c v&agrave; truyền miệng bởi những người d&acirc;n lao động với nhau v&agrave; truyền lại cho đến ng&agrave;y nay. Cho n&ecirc;n, phần lớn c&aacute;c b&agrave;i ca dao diễn tả đời sống tinh thần của người lao động: c&oacute; than th&acirc;n, c&oacute; cay đắng, c&oacute; hạnh ph&uacute;c, c&oacute; vui vẻ,...</p> <p>Đ&oacute; l&agrave; những tư tưởng v&agrave; t&igrave;nh cảm về t&igrave;nh y&ecirc;u đ&ocirc;i lứa, t&igrave;nh cảm gia đ&igrave;nh, t&igrave;nh y&ecirc;u qu&ecirc; hương đất nước,... Đ&oacute; ch&iacute;nh l&agrave; tiếng l&ograve;ng của người lao động muốn cất l&ecirc;n, muốn truyền đạt cho nhiều người bằng một c&aacute;ch đầy chất thơ.</p> <h3>2. Nghệ thuật của ca dao</h3> <p>Phần lớn c&aacute;c b&agrave;i ca dao được thể hiện bằng thể thơ lục b&aacute;t hoặc lục b&aacute;t biến thể. Từ ngữ được sử dụng trong c&aacute;c b&agrave;i ca dao lu&ocirc;n gần gũi, giản dị v&agrave; c&ocirc; đọng n&ecirc;n rất dễ nhớ.<br /> C&aacute;ch diễn đạt của ca dao đậm chất d&acirc;n gian nhưng cũng gi&agrave;u h&igrave;nh ảnh so s&aacute;nh, ẩn dụ n&ecirc;n mang gi&aacute; trị nghệ thuật cao.</p> <p style="text-align:center"><img alt="Kho tàng ca dao tục ngữ Việt Nam rất đa dạng" src="/ckfinder/userfiles/images/tai-lieu/ca-dao-tuc-ngu/kho-tang.webp" style="height:298px; width:600px" /></p> <h3>3. Ph&acirc;n loại ca dao</h3> <p>Dựa v&agrave;o nội dung của b&agrave;i ca dao m&agrave; ch&uacute;ng được ph&acirc;n v&agrave;o trong 7 nh&oacute;m sau đ&acirc;y:</p> <p><strong>Đồng dao</strong>&nbsp;l&agrave; những b&agrave;i ca dao d&agrave;nh cho nhi đồng, xuất hiện trong c&aacute;c tr&ograve; chơi của trẻ em</p> <p>V&iacute; dụ: B&agrave;i đồng dao &ldquo;Nu na nu nống&rdquo;, &ldquo;Chi chi ch&agrave;nh ch&agrave;nh&rdquo;, &ldquo;Rồng rắn l&ecirc;n m&acirc;y&rdquo;,...</p> <p><strong>Ca dao về lao động&nbsp;</strong>l&agrave; những kinh nghiệm được đ&uacute;c kết lại trong qu&aacute; tr&igrave;nh lao động sản xuất của thế hệ trước.</p> <p>V&iacute; dụ:</p> <p style="text-align:center">Bao giờ đom đ&oacute;m bay ra,<br /> &nbsp;&nbsp; &nbsp; &nbsp;Hoa gạo rụng xuống th&igrave; tra hạt vừng.</p> <p><strong>Ca dao ru con</strong></p> <p>V&iacute; dụ:</p> <p style="text-align:center">Gi&oacute; m&ugrave;a thu, mẹ ru con ngủ<br /> &nbsp;&nbsp; &nbsp; Năm canh chầy thức đủ vừa năm<br /> &nbsp;&nbsp; &nbsp; Hỡi ch&agrave;ng, ch&agrave;ng ơi<br /> &nbsp;&nbsp; &nbsp; Hỡi người, người ơi,...</p> <p style="text-align:center"><img alt="Ca dao ru con đi vào tiềm thức những đứa trẻ" src="/ckfinder/userfiles/images/tai-lieu/ca-dao-tuc-ngu/ca-dao-tuc-ngu-2.webp" style="height:450px; width:600px" /></p> <p><strong>Ca dao lễ nghi, phong tục</strong></p> <p>V&iacute; dụ:</p> <p style="text-align:center">Thịt mỡ, dưa h&agrave;nh, c&acirc;u đối đỏ<br /> &nbsp;&nbsp; &nbsp; &nbsp; C&acirc;y n&ecirc;u, tr&agrave;ng ph&aacute;o, b&aacute;nh chưng xanh</p> <p><strong>Ca dao h&agrave;i hước, tr&agrave;o ph&uacute;ng gồm hai thể loại:</strong></p> <ul> <li>Một l&agrave; ca dao h&agrave;i hước nhằm mục đ&iacute;ch mua vui, thể hiện tinh thần lạc quan của người lao động.</li> <li>Hai l&agrave; ca dao tr&agrave;o ph&uacute;ng, t&iacute;nh h&agrave;i hước đặt ra nhằm ph&ecirc; ph&aacute;n th&oacute;i hư, tật xấu của một số người hoặc tầng lớp người.</li> </ul> <p>V&iacute; dụ:</p> <p style="text-align:center">L&agrave;m trai cho đ&aacute;ng sức trai<br /> &nbsp;&nbsp; &nbsp; &nbsp;Khom lưng, chống gối, g&aacute;nh hai hạt vừng</p> <p>V&iacute; dụ:</p> <p style="text-align:center">Chanh chua th&igrave; khế cũng chua<br /> &nbsp;&nbsp; &nbsp; &nbsp;Chanh b&aacute;n c&oacute; m&ugrave;a, khế b&aacute;n quanh năm</p> <p><strong>Ca dao trữ t&igrave;nh</strong>&nbsp;bao gồm nhiều thể loại t&igrave;nh cảm từ t&igrave;nh y&ecirc;u đ&ocirc;i lứa đến t&igrave;nh cảm gia đ&igrave;nh v&agrave; t&igrave;nh y&ecirc;u qu&ecirc; hương đất nước.&nbsp;</p> <p>V&iacute; dụ:</p> <p style="text-align:center">Y&ecirc;u nhau y&ecirc;u cả đường đi<br /> &nbsp;&nbsp; &nbsp; &nbsp;Gh&eacute;t nhau gh&eacute;t cả t&ocirc;ng chi họ h&agrave;ng</p> <p><strong>Ca dao than th&acirc;n</strong> l&agrave; những tiếng l&ograve;ng đầy cay đắng tủi nhục, đau khổ c&ugrave;ng cực của một kiếp người lầm than thấp cổ b&eacute; họng trong x&atilde; hội cũ.</p> <p>V&iacute; dụ:</p> <p style="text-align:center">Nước non lận đận một m&igrave;nh<br /> &nbsp; Th&acirc;n c&ograve; l&ecirc;n th&aacute;c xuống ghềnh bấy nay<br /> &nbsp; Ai l&agrave;m cho bể kia đầy?<br /> &nbsp; Cho ao kia cạn, cho gầy c&ograve; con?</p> <p style="text-align:center"><img alt="Ca dao than thân Việt xuất nhiều hình ảnh con cò" src="/ckfinder/userfiles/images/tai-lieu/ca-dao-tuc-ngu/con-co.webp" style="height:338px; width:600px" /></p> <h2>II. Tục ngữ l&agrave; g&igrave;?</h2> <p>Tục ngữ cũng l&agrave; một trong số c&aacute;c thể loại văn học d&acirc;n gian quen thuộc. Ch&uacute;ng l&agrave; những c&acirc;u n&oacute;i ngắn gọn, s&uacute;c t&iacute;ch v&agrave; mang đầy đủ &yacute; nghĩa.</p> <h3>1. Nội dung của tục ngữ</h3> <p>Tục ngữ ch&iacute;nh l&agrave; những kinh nghiệm thực tiễn nhiều mặt m&agrave; &ocirc;ng cha ta đ&uacute;c kết được từ tự nhi&ecirc;n, lao động, lời khuy&ecirc;n về c&aacute;ch suy nghĩ, lời ăn tiếng n&oacute;i,...</p> <h3>2. Nghệ thuật của tục ngữ</h3> <p>Tục ngữ thường ngắn gọn, sử dụng từ ngữ giản dị đậm chất d&acirc;n gian n&ecirc;n rất dễ hiểu. Đồng thời, tục ngữ cũng rất gi&agrave;u t&iacute;nh nghệ thuật bởi những h&igrave;nh ảnh ẩn dụ s&acirc;u sắc trong mỗi c&acirc;u từ. Do đ&oacute;, c&aacute;c c&acirc;u tục ngữ lu&ocirc;n c&oacute; hai nghĩa l&agrave; nghĩa đen v&agrave; nghĩa b&oacute;ng.</p> <p style="text-align:center"><img alt="Nghệ thuật của tục ngữ" src="/ckfinder/userfiles/images/tai-lieu/ca-dao-tuc-ngu/tuc-ngu-hay.webp" style="height:338px; width:600px" /></p> <h2>III. C&aacute;ch ph&acirc;n biệt ca dao, tục ngữ, th&agrave;nh ngữ, d&acirc;n ca</h2> <p>Đầu ti&ecirc;n, kh&aacute;c biệt nhất về dễ ph&acirc;n biệt nhất trong 4 thể loại đ&atilde; n&ecirc;u tr&ecirc;n ch&iacute;nh l&agrave; d&acirc;n ca. D&acirc;n ca l&agrave; thể loại &acirc;m nhạc cổ truyền, một b&agrave;i h&aacute;t c&oacute; giai điệu, chương kh&uacute;c ho&agrave;n chỉnh v&agrave; cố định.</p> <p>C&aacute;c b&agrave;i d&acirc;n ca được s&aacute;ng t&aacute;c v&agrave; truyền nhau bởi người d&acirc;n lao động, h&aacute;t về tinh thần lạc quan, t&igrave;nh y&ecirc;u đ&ocirc;i lứa, t&igrave;nh cảm giữa người với người.</p> <p>D&acirc;n ca c&oacute; thể ph&acirc;n loại theo v&ugrave;ng miền Bắc - Trung - Nam, theo d&acirc;n tộc Kinh - Chăm - Hoa,....</p> <p>C&aacute;c thể loại nhạc đi k&egrave;m với c&aacute;c b&agrave;i h&aacute;t d&acirc;n ca:</p> <ul> <li><strong>Nhạc kh&iacute;</strong>: họ hơi (s&aacute;o, ti&ecirc;u,...), họ d&acirc;y (đ&agrave;n bầu, đ&agrave;n nhị,...), họ m&agrave;ng rung (trống c&aacute;i, trống con,...), họ tự th&acirc;n vang (m&otilde;, ph&aacute;ch,...), h&ograve;a tấu</li> <li><strong>&Acirc;m nhạc s&acirc;n khấu</strong>: cải lương, t&acirc;n cổ, b&agrave;i ch&ograve;i, ch&egrave;o, tuồng</li> <li><strong>&Acirc;m nhạc lễ nghi</strong>: lễ nhạc Phật gi&aacute;o, h&aacute;t văn</li> <li><strong>&Acirc;m hưởng d&acirc;n ca kh&aacute;c</strong></li> </ul> <p style="text-align:center"><img alt="Nhạc khí góp phần cho dân ca đặc sắc hơn" src="/ckfinder/userfiles/images/tai-lieu/ca-dao-tuc-ngu/nhac-cu.webp" style="height:450px; width:600px" /></p> <p>Một số b&agrave;i d&acirc;n ca quen thuộc ở ba miền:</p> <ul> <li><strong>D&acirc;n ca Bắc bộ</strong>: Trống cơm, L&yacute; c&acirc;y đa, B&egrave;o dạt m&acirc;y tr&ocirc;i, Tr&uacute;c xinh, Người ở đừng về,...</li> <li><strong>D&acirc;n ca Trung bộ</strong>: L&yacute; thương nhau, Đi cấy, H&ograve; gi&atilde; gạo, L&yacute; vọng phu, H&aacute;t v&iacute;, Dặm,...</li> <li><strong>D&acirc;n ca Nam bộ</strong>: Bắc Kim Thang, L&yacute; c&acirc;y b&ocirc;ng, L&yacute; ngựa &ocirc;, L&yacute; quạ k&ecirc;u, L&yacute; chiều chiều, L&yacute; con s&aacute;o, L&yacute; qua cầu,...</li> </ul> <p>Về ca dao, th&agrave;nh ngữ v&agrave; tục ngữ, ch&uacute;ng ta c&oacute; thể dễ d&agrave;ng ph&acirc;n loại qua c&aacute;c đặc điểm cơ bản dưới đ&acirc;y.</p> <h3>1. Về h&igrave;nh thức</h3> <p>Th&agrave;nh ngữ l&agrave; một cụm từ hoặc một vế trong c&acirc;u, kh&ocirc;ng thể đứng ri&ecirc;ng th&agrave;nh một c&acirc;u ho&agrave;n chỉnh.</p> <p>Tục ngữ diễn đạt &yacute; nghĩa trọn vẹn, tự n&oacute; c&oacute; thể đảm đương chức năng của một c&acirc;u ho&agrave;n chỉnh.</p> <p>Ca dao thường ở thể lục b&aacute;t hoặc lục b&aacute;t biến thể v&agrave; c&oacute; thể phổ nhiều kiểu nhạc cho ch&uacute;ng t&ugrave;y người sử dụng.</p> <p style="text-align:center"><img alt="Dân ca Việt Nam mang đậm nét đẹp làng quê" src="/ckfinder/userfiles/images/tai-lieu/ca-dao-tuc-ngu/ca-dao-tuc-ngu-3.webp" style="height:338px; width:600px" /></p> <h3>2. Về nội dung</h3> <p>Th&agrave;nh ngữ thể hiện t&iacute;nh c&aacute;ch, trạng th&aacute;i, t&igrave;nh thế, đặc điểm của sự vật, hiện tượng.</p> <p>Tục ngữ l&agrave; kinh nghiệm, b&agrave;i học từ cuộc sống thực tiễn</p> <p>Ca dao thường th&ocirc;ng qua sự kiện, ho&agrave;n cảnh được nhắc đến để b&agrave;y tỏ suy nghĩ, tư tưởng, t&igrave;nh cảm của người n&oacute;i.</p> <p>Đọc nhiều ca dao, tục ngữ, th&agrave;nh ngữ, d&acirc;n ca,... ch&uacute;ng ta sẽ c&agrave;ng tr&acirc;n trọng hơn nguồn cội của d&acirc;n tộc. Ch&uacute;ng ta sẽ c&agrave;ng nể phục hơn về t&agrave;i tr&iacute;, tinh thần, sức mạnh, t&igrave;nh cảm s&acirc;u sắc của người Việt từ xưa đến nay.</p> <p>Những b&agrave;i ca dao, tục ngữ, th&agrave;nh ngữ d&ugrave;ng c&acirc;u chữ s&uacute;c t&iacute;ch, giản dị nhưng chứa đựng nhiều &yacute; nghĩa th&acirc;m th&uacute;y. &Aacute;p dụng những thể loại văn học d&acirc;n gian n&agrave;y v&agrave;o cuộc sống ta mới thấy được c&aacute;i gi&aacute; trị của n&oacute;. N&oacute;i d&acirc;n d&atilde; một ch&uacute;t ch&iacute;nh l&agrave; n&oacute;i hay như h&aacute;t, mắng người một c&aacute;ch văn nh&atilde;, tr&agrave;o ph&uacute;ng người một c&aacute;ch văn nh&atilde;,...</p>
Ngọc Phương

Web Developer

Cảm ơn các bạn đã ghé thăm blog của tôi. Tôi tên là Phương và tôi đã có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phát triển website. Tôi tự tin khẳng định mình là chuyên gia trong việc tạo ra những trang web ấn tượng và hiệu quả. Bạn nào có nhu cầu thiết kế website có thể liên hệ cho tôi qua zalo 0935040740.

2 comments

  • Cameron Williamson

    Feb 17, 2019 . 300k views . Reply

    Duis hendrerit velit scelerisque felis tempus, id porta libero venenatis. Nulla facilisi. Phasellus viverra magna commodo dui lacinia tempus. Donec malesuada nunc non dui posuere, fringilla vestibulum urna mollis. Integer condimentum ac sapien quis maximus.

Tìm kiếm
Stay In Touch
Công cụ