Chắc có lẽ ai trong chúng ta khi học môn Hoá trong chương trình trung học cơ sở hay trung học phổ thông đều đã quá quen thuộc với bảng tuần hoàn hóa học, tuy nhiên để mà ghi nhớ chúng lâu thì không phải việc đơn giản. Cần phải có phương pháp học phù hợp cùng với sự luyện tập nghiêm túc trong một thời gian dài. Bài viết này sẽ chia sẻ một số mẹ nhỏ để giúp bạn ghi nhớ bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học được lâu hơn. Cùng tìm hiểu nhé.

<h2>I. Bảng tuần ho&agrave;n ho&aacute; học&nbsp;Mendeleev</h2> <p style="text-align:center"><img alt="bang tuan hoan hoa hoc" src="/ckfinder/userfiles/images/tai-lieu/bang-tuan-hoan-hoa-hoc/bang-tuan-hoan-hoa-hoc.webp" style="height:574px; width:800px" /></p> <h3>1. Ai l&agrave; người ph&aacute;t minh ra bảng tuần ho&agrave;n ho&aacute; học?</h3> <p>Năm 1869 nh&agrave; ho&aacute; học người Nga t&ecirc;n l&agrave; Dimitri Mendeleev đ&atilde; ph&aacute;t minh ra bảng tuần ho&agrave;n c&aacute;c nguy&ecirc;n tố ho&aacute; học nhằm mục đ&iacute;ch sắp xếp chu kỳ c&aacute;c nguy&ecirc;n tố ho&aacute; học để dể nhận biết v&agrave; dể học thuộc hơn. Theo thời gian th&igrave; bảng tuần ho&agrave;n ho&aacute; học được tinh chỉnh v&agrave; mở rộng dần bởi v&igrave; c&agrave;ng ng&agrave;y c&agrave;ng c&oacute; nhiều nguy&ecirc;n tố mới được ph&aacute;t hiện. Tuy nhi&ecirc;n về c&aacute;ch thức hiển thị th&igrave; vẫn giống với thiết kế ban đầu của &ocirc;ng Mendeleev.</p> <p style="text-align:center"><img alt="Dimitri Mendeleev" src="/ckfinder/userfiles/images/tai-lieu/bang-tuan-hoan-hoa-hoc/Dimitri-Mendeleev.webp" style="height:444px; width:600px" /></p> <p>Điểm mấu chốt gi&uacute;p bảng tuần ho&agrave;n h&oacute;a học được sử dụng cho tới ng&agrave;y nay l&agrave; khả năng t&iacute;nh to&aacute;n t&iacute;nh chất h&oacute;a học của một nguy&ecirc;n tố dựa tr&ecirc;n vị tr&iacute; của n&oacute; tr&ecirc;n bảng. Bảng tuần ho&agrave;n h&oacute;a học n&agrave;y rất cần thiết kh&ocirc;ng chỉ trong lĩnh vực ho&aacute; học m&agrave; cả vật l&yacute;, sinh học cũng c&oacute; thể &aacute;p dụng để nghi&ecirc;n cứu v&agrave; ph&aacute;t triển.</p> <h3>2. Nguy&ecirc;n&nbsp;tắc sắp xếp c&aacute;c nguy&ecirc;n tố trong bảng tuần ho&agrave;n</h3> <p>Trước ti&ecirc;n để c&oacute; thể ghi nhớ l&acirc;u&nbsp;bảng tuần ho&agrave;n ho&aacute; học, bạn cần phải nắm vững nguy&ecirc;n&nbsp;tắc sắp xếp c&aacute;c nguy&ecirc;n tố trong bảng tuần ho&agrave;n.</p> <ul> <li>C&aacute;c nguy&ecirc;n tố trong bảng tuần ho&agrave;n được xếp theo chiều tăng dần của điện t&iacute;ch hạt nh&acirc;n (từ tr&aacute;i sang phải, từ tr&ecirc;n xuống dưới)</li> <li>C&aacute;c nguy&ecirc;n tố c&oacute; c&ugrave;ng số lớp e xếp v&agrave;o c&ugrave;ng một h&agrave;ng (chu k&igrave;).</li> <li>C&aacute;c nguy&ecirc;n tố c&oacute; cấu h&igrave;nh e tương tự nhau được xếp v&agrave;o c&ugrave;ng một cột (nh&oacute;m).</li> </ul> <h3>3. Cấu tạo&nbsp;bảng tuần ho&agrave;n</h3> <p>Cấu tạo của bảng tuần ho&agrave;n ho&aacute; học sẽ gồm 4 phần ch&iacute;nh đ&oacute; l&agrave; &Ocirc; nguy&ecirc;n tố, Chu k&igrave;, Nh&oacute;m nguy&ecirc;n tố v&agrave; Khối nguy&ecirc;n tố.</p> <h4>a. &Ocirc; nguy&ecirc;n tố</h4> <p>Mỗi nguy&ecirc;n tố h&oacute;a học chiếm một &ocirc; trong bảng tuần ho&agrave;n được gọi l&agrave; &ocirc; nguy&ecirc;n tố.</p> <p>Số thứ tự &ocirc; nguy&ecirc;n tố = số hiệu nguy&ecirc;n tử của nguy&ecirc;n tố (= số e = số p = số đơn vị điện t&iacute;ch hạt nh&acirc;n).</p> <h4>b. Chu k&igrave;</h4> <p>Chu k&igrave; l&agrave; d&atilde;y c&aacute;c nguy&ecirc;n tố m&agrave; nguy&ecirc;n tử của ch&uacute;ng c&oacute; c&ugrave;ng số lớp e, được xếp theo chiều tăng dần của điện t&iacute;ch hạt nh&acirc;n.</p> <p>Số thứ tự chu k&igrave; = số lớp e.</p> <p>Bảng tuần ho&agrave;n hiện c&oacute; 7 chu k&igrave; được đ&aacute;nh số từ 1 đến 7:</p> <ul> <li>Chu k&igrave; 1, 2, 3: chu k&igrave; nhỏ.</li> <li>Chu k&igrave; 4, 5, 6, 7: chu k&igrave; lớn.</li> <li>Chu k&igrave; 7 chưa ho&agrave;n th&agrave;nh.</li> </ul> <h4>c. Nh&oacute;m nguy&ecirc;n tố</h4> <p>Nh&oacute;m nguy&ecirc;n tố l&agrave; tập hợp c&aacute;c nguy&ecirc;n tố m&agrave; nguy&ecirc;n tử c&oacute; cấu h&igrave;nh e tương tự nhau do đ&oacute; c&oacute; t&iacute;nh chất h&oacute;a học gần giống nhau v&agrave; được xếp th&agrave;nh 1 cột.</p> <p>C&oacute; 2 loại nh&oacute;m nguy&ecirc;n tố l&agrave; nh&oacute;m A v&agrave; nh&oacute;m B:</p> <p>&nbsp; <strong>Nh&oacute;m A</strong>: bao gồm c&aacute;c nguy&ecirc;n tố s v&agrave; p. Số thứ tự nh&oacute;m A = tổng số e lớp ngo&agrave;i c&ugrave;ng<br /> <strong>&nbsp; Nh&oacute;m B</strong>: bao gồm c&aacute;c nguy&ecirc;n tố d v&agrave; f c&oacute; cấu h&igrave;nh e nguy&ecirc;n tử th&igrave; tận c&ugrave;ng ở dạng (n &ndash; 1)dxnsy:</p> <ul> <li>Nếu (x + y) = 3 &rarr; 7 th&igrave; nguy&ecirc;n tố thuộc nh&oacute;m (x + y)B.</li> <li>Nếu (x + y) = 8 &rarr; 10 th&igrave; nguy&ecirc;n tố thuộc nh&oacute;m VIIIB.</li> <li>Nếu (x + y) &gt; 10 th&igrave; nguy&ecirc;n tố thuộc nh&oacute;m (x + y &ndash; 10)B.</li> </ul> <h4>d. Khối nguy&ecirc;n tố</h4> <p>C&aacute;c nguy&ecirc;n tố trong bảng tuần ho&agrave;n thuộc 4 khối: khối s, khối p, khối d v&agrave; khối f.</p> <p>Nếu như e cuối c&ugrave;ng điền v&agrave;o ph&acirc;n lớp n&agrave;o (theo thứ tự mức năng lượng) th&igrave; nguy&ecirc;n tố thuộc khối đ&oacute;.</p> <p>Một điểm cần lưu &yacute; l&agrave; nguy&ecirc;n tố H hiện nay được sắp xếp ở hai vị tr&iacute; l&agrave; nh&oacute;m IA v&agrave; VIIA đều ở chu k&igrave; I. Mặc d&ugrave; c&oacute; 2e lớp ngo&agrave;i c&ugrave;ng những nguy&ecirc;n tố He được xếp v&agrave;o nh&oacute;m VIIIA. Điều n&agrave;y cũng dể hiểu th&ocirc;i v&igrave; H giống kim loại kiềm đều c&oacute; 1e ở lớp ngo&agrave;i c&ugrave;ng nhưng n&oacute; cũng giống c&aacute;c halogen v&igrave; chỉ thiếu 1e nữa l&agrave; đạt cấu h&igrave;nh bền giống kh&iacute; hiếm He, c&ograve;n He mặc d&ugrave; c&oacute; 2e ở lớp ngo&agrave;i c&ugrave;ng nhưng giống c&aacute;c kh&iacute; hiếm kh&aacute;c l&agrave; cấu h&igrave;nh e đ&oacute; l&agrave; b&atilde;o ho&agrave;.</p> <h2>II. C&aacute;ch đọc hiểu bảng tuần ho&agrave;n ho&aacute; học</h2> <p style="text-align:center"><img alt="cach doc bang tuan hoan hoa hoc" src="/ckfinder/userfiles/images/tai-lieu/bang-tuan-hoan-hoa-hoc/cac-doc-bang-tuan-hoan-hoa-hoc.webp" style="height:471px; width:600px" /></p> <p>Để c&oacute; thể đọc hiểu bảng tuần ho&agrave;n ho&aacute; học bạn cần ch&uacute; &yacute; đến những th&agrave;nh phần sau:&nbsp;</p> <ul> <li><strong>Số hiệu nguy&ecirc;n tử</strong>: Đ&acirc;y l&agrave; số proton được t&igrave;m thấy trong hạt nh&acirc;n của một nguy&ecirc;n tử v&agrave; cũng ch&iacute;nh l&agrave; số điện t&iacute;ch của hạt nh&acirc;n. Số nguy&ecirc;n tử sẽ gi&uacute;p x&aacute;c định duy nhất một nguy&ecirc;n tố h&oacute;a học. Trong một nguy&ecirc;n tử kh&ocirc;ng t&iacute;ch điện, số nguy&ecirc;n tử cũng bằng số electron.</li> <li><strong>Nguy&ecirc;n tử khối trung b&igrave;nh</strong>: Hầu như c&aacute;c nguy&ecirc;n tố h&oacute;a học l&agrave; hỗn hợp của nhiều đồng vị với tỉ lệ phần trăm số nguy&ecirc;n tử x&aacute;c định. Do đ&oacute; nguy&ecirc;n tử khối của c&aacute;c nguy&ecirc;n tố c&oacute; nhiều đồng vị l&agrave; nguy&ecirc;n tử khối trung b&igrave;nh của hỗn hợp c&aacute;c đồng vị c&oacute; t&iacute;nh đến tỉ lệ phần trăm số nguy&ecirc;n tử tương ứng.</li> <li><strong>Độ &acirc;m điện</strong>: Độ &acirc;m điện của 1 nguy&ecirc;n tử l&agrave; khả năng h&uacute;t electron của nguy&ecirc;n tử đ&oacute; khi tạo th&agrave;nh li&ecirc;n kết h&oacute;a học. DO đ&oacute; độ &acirc;m điện của nguy&ecirc;n tử nguy&ecirc;n tố c&agrave;ng lớn th&igrave; t&iacute;nh phi kim nguy&ecirc;n tố đ&oacute; c&agrave;ng mạnh v&agrave; ngược lại, độ &acirc;m điện của nguy&ecirc;n tử nguy&ecirc;n tố c&agrave;ng nhỏ th&igrave; t&iacute;nh kim loại c&agrave;ng mạnh</li> <li><strong>Cấu h&igrave;nh Electron</strong>: Cấu h&igrave;nh electron, cấu h&igrave;nh điện tử, nguy&ecirc;n tử cho biết sự ph&acirc;n bố c&aacute;c electron trong lớp vỏ nguy&ecirc;n tử ở c&aacute;c trạng th&aacute;i năng lượng kh&aacute;c nhau hay ở c&aacute;c v&ugrave;ng hiện diện của ch&uacute;ng</li> <li><strong>Số Oxi h&oacute;a</strong>: Số oxi h&oacute;a l&agrave; số &aacute;p cho một nguy&ecirc;n tử hay nh&oacute;m nguy&ecirc;n tử. Nhờ số oxi ho&aacute;&nbsp;n&agrave;y ch&uacute;ng ta c&oacute; thể nhận biết được số electron được trao đổi khi một chất bị oxi h&oacute;a hoặc bị khử trong một phản ứng</li> <li><strong>T&ecirc;n nguy&ecirc;n tố</strong>: T&ecirc;n nguy&ecirc;n tố hay nguy&ecirc;n tố ho&aacute; học&nbsp;l&agrave; 1 chất h&oacute;a học tinh khiết, bao gồm 1 kiểu nguy&ecirc;n tử, được ph&acirc;n biệt bởi số hiệu nguy&ecirc;n tử, l&agrave; số lượng proton c&oacute; trong mỗi hạt nh&acirc;n</li> <li><strong>K&iacute;&nbsp;hiệu h&oacute;a học</strong>: Đ&acirc;y&nbsp;l&agrave; t&ecirc;n viết tắt của một nguy&ecirc;n tố h&oacute;a học đ&oacute;. Biểu tượng cho c&aacute;c nguy&ecirc;n tố h&oacute;a học thường bao gồm 1 hoặc 2 chữ c&aacute;i trong bảng chữ c&aacute;i Latinh v&agrave; được viết với chữ c&aacute;i đầu ti&ecirc;n viết hoa.</li> </ul> <h2>III. Phương ph&aacute;p ghi nhớ bảng tuần ho&agrave;n h&oacute;a học</h2> <h3>1. Nghi&ecirc;n cứu bảng tuần ho&agrave;n h&oacute;a học</h3> <p>Để ghi nhớ được bảng tuần ho&agrave;n ho&aacute; học th&igrave; cần phải x&aacute;c định bản chất c&aacute;c th&agrave;nh phần kh&aacute;c nhau của mỗi nguy&ecirc;n tố ho&aacute; học. Trong bảng tuần ho&agrave;n mỗi một &ocirc; nguy&ecirc;n tố sẽ gồm thuộc t&iacute;nh, th&agrave;nh phần của nguy&ecirc;n tố đ&oacute;. Ch&iacute;nh v&igrave; thế để hiểu r&otilde; hơn bảng tuần ho&agrave;n bạn cần phải biết t&ecirc;n nguy&ecirc;n tố c&ugrave;ng k&yacute; hiệu ho&aacute; học, số nguy&ecirc;n tử ... Tất cả c&aacute;c th&ocirc;ng tin n&agrave;y đều c&oacute; trong &ocirc; nguy&ecirc;n tố đ&oacute;.</p> <p>Tiếp theo bạn cần ghi nhớ 10 nguy&ecirc;n tố đầu ti&ecirc;n trong bảng tuần ho&agrave;n, sau đ&oacute; t&igrave;m ra quy luật cho c&aacute;c gi&aacute; trị nguy&ecirc;n tố tiếp theo. Cuối c&ugrave;ng bạn sử dụng phương ph&aacute;p so s&aacute;nh với gi&aacute; trị đ&atilde; học rồi dần sẽ ghi nhớ được c&aacute;c nguy&ecirc;n tố c&ograve;n lại.</p> <h3>2. In bảng tuần ho&agrave;n h&oacute;a học ra một bản m&agrave;u d&aacute;n tr&ecirc;n tường, trong cặp</h3> <p>Bạn c&oacute; thể in hoặc mua 1 v&agrave;i bảng tuần ho&agrave;n ho&aacute; học c&oacute; m&agrave;u sắc đẹp, rồi sau đ&oacute; bạn c&oacute; thể d&aacute;n v&agrave;o bất cứ nơi n&agrave;o m&agrave; bạn hay nh&igrave;n nhất. V&iacute; dụ như d&aacute;n tr&ecirc;n tường trước khu vực ngồi học, hoặc d&aacute;n trong cặp để bạn c&oacute; thể đem đi mọi nơi, tiện cho việc lấy ra &ocirc;n lại. Lời khuy&ecirc;n l&agrave; bạn c&oacute; thể chia nhỏ ra để học, tr&aacute;nh nhồi nh&eacute;t qu&aacute; nhiều nguy&ecirc;n tố v&agrave;o một buổi học.&nbsp;</p> <h3>3. D&ugrave;ng phương ph&aacute;p ghi nhớ bảng tuần ho&agrave;n h&oacute;a học</h3> <p>Một c&aacute;ch m&agrave; c&oacute; thể gi&uacute;p bạn nhớ l&acirc;u hơn l&agrave; d&ugrave;ng phương ph&aacute;p li&ecirc;n tưởng để gợi nhớ. Bạn c&oacute; thể viết một v&agrave;i cụm từ, một v&agrave;i c&acirc;u chế để tạo ấn tượng kh&oacute; qu&ecirc;n. V&iacute; dụ c&aacute;ch nhớ d&atilde;y kim loại ta c&oacute; thể &aacute;p dụng như sau:&nbsp;<br /> K Na Ca Mg Al Zn Fe Ni Sn Pb H Cu Hg Ag Pt Au ==&gt; Khi n&agrave;o cần may &aacute;o gi&aacute;p sắt nhớ sang phố hỏi cửa h&agrave;ng &aacute;o phi &acirc;u.</p> <p>V&agrave; cuối c&ugrave;ng phương ph&aacute;p nhớ nhanh v&agrave; l&acirc;u d&agrave;i nhất vẫn l&agrave; thường xuy&ecirc;n thực h&agrave;nh, l&agrave;m c&aacute;c&nbsp;b&agrave;i tập v&agrave; tra bảng tuần ho&agrave;n ho&aacute; học thường xuy&ecirc;n.</p>
Ngọc Phương

Web Developer

Cảm ơn các bạn đã ghé thăm blog của tôi. Tôi tên là Phương và tôi đã có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phát triển website. Tôi tự tin khẳng định mình là chuyên gia trong việc tạo ra những trang web ấn tượng và hiệu quả. Bạn nào có nhu cầu thiết kế website có thể liên hệ cho tôi qua zalo 0935040740.

2 comments

  • Cameron Williamson

    Feb 17, 2019 . 300k views . Reply

    Duis hendrerit velit scelerisque felis tempus, id porta libero venenatis. Nulla facilisi. Phasellus viverra magna commodo dui lacinia tempus. Donec malesuada nunc non dui posuere, fringilla vestibulum urna mollis. Integer condimentum ac sapien quis maximus.

Tìm kiếm
Stay In Touch
Công cụ